در عصر دیجیتال امروز، دادهها به یکی از باارزشترین داراییهای سازمانها و شرکتها تبدیل شدهاند. از اطلاعات مالی و اداری گرفته تا دادههای عملیاتی، مشتریان و سامانههای حیاتی، همگی نقش مستقیمی در تداوم کسبوکار دارند. از دست رفتن این دادهها در اثر خرابی سختافزار، خطای انسانی، حملات سایبری یا حتی بلایای طبیعی میتواند خسارتهای سنگین مالی، اعتباری و عملیاتی به همراه داشته باشد. به همین دلیل، طراحی و اجرای یک استراتژی بکآپگیری اصولی، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت مدیریتی محسوب میشود.
یکی از شناختهشدهترین و قابلاعتمادترین چارچوبها در حوزه پشتیبانگیری از دادهها، قانون 3-2-1 است. این قانون بهعنوان یک استاندارد پذیرفتهشده در دنیای IT، به سازمانها کمک میکند تا ریسک از دست رفتن اطلاعات را به حداقل برسانند و در شرایط بحرانی، امکان بازیابی سریع و مطمئن دادهها را داشته باشند.
قانون 3-2-1 چیست و چه مفهومی دارد؟
قانون 3-2-1 یک اصل ساده اما بسیار کاربردی در طراحی استراتژی بکآپگیری است. این قانون بیان میکند که سازمان باید همواره حداقل سه نسخه از دادههای خود در اختیار داشته باشد، این نسخهها بر روی دو نوع رسانه ذخیرهسازی متفاوت نگهداری شوند و حداقل یک نسخه از آنها در مکانی خارج از سایت اصلی سازمان قرار گیرد. رعایت همزمان این سه اصل، سطح بالایی از ایمنی و تابآوری اطلاعات را ایجاد میکند.
برای درک بهتر این قانون، لازم است هر یک از اجزای آن را بهصورت جداگانه و کاربردی بررسی کنیم.
داشتن حداقل 3 نسخه از دادهها
اولین اصل قانون 3-2-1 تأکید میکند که سازمان نباید تنها به یک نسخه از اطلاعات خود متکی باشد. در یک ساختار اصولی، حداقل سه نسخه مستقل از دادهها باید وجود داشته باشد. نسخه اصلی همان دادههایی است که کاربران و سامانهها بهصورت روزمره با آنها کار میکنند و معمولاً بهصورت آنلاین در دسترس هستند. در کنار این نسخه اصلی، باید حداقل دو نسخه پشتیبان مجزا نگهداری شود تا در صورت بروز هرگونه مشکل، امکان بازیابی اطلاعات فراهم باشد.
هدف از داشتن چند نسخه، کاهش احتمال از دست رفتن کامل دادههاست. اگر نسخه اصلی به دلیل خرابی، آلودگی با بدافزار یا حذف ناخواسته دچار مشکل شود، نسخههای پشتیبان بهعنوان یک لایه امن، تداوم فعالیت سازمان را تضمین میکنند.
ذخیرهسازی دادهها روی 2 رسانه متفاوت
دومین اصل قانون 3-2-1 به نوع رسانه ذخیرهسازی مربوط میشود. نگهداری تمامی نسخههای بکآپ بر روی یک نوع رسانه، ریسک بزرگی به همراه دارد. برای مثال، اگر همه نسخهها روی هارددیسک نگهداری شوند، خرابی فنی یا آسیب فیزیکی به آن رسانه میتواند تمامی نسخهها را همزمان از بین ببرد.
در یک رویکرد استاندارد، استفاده از حداقل دو رسانه ذخیرهسازی متفاوت توصیه میشود. برای نمونه، یک نسخه میتواند روی تجهیزات ذخیرهسازی محلی مانند NAS یا هارد اکسترنال قرار گیرد و نسخه دیگر بر روی Tape یا فضای ذخیرهسازی ابری نگهداری شود. این تنوع رسانهای باعث میشود خرابی یا ضعف یک فناوری، کل استراتژی بکآپگیری سازمان را تحت تأثیر قرار ندهد.
نگهداری 1 نسخه بکآپ در مکانی خارج از سایت
سومین و شاید حیاتیترین بخش قانون 3-2-1، نگهداری حداقل یک نسخه از بکآپ در مکانی خارج از سایت اصلی سازمان است. بسیاری از حوادث مانند آتشسوزی، سیل، سرقت یا قطعیهای گسترده، میتوانند کل زیرساخت یک محل فیزیکی را بهطور کامل از کار بیندازند. در چنین شرایطی، اگر تمامی نسخههای بکآپ در همان محل نگهداری شده باشند، عملاً هیچ راهی برای بازیابی اطلاعات باقی نمیماند.
نگهداری نسخه Off-site میتواند به شکلهای مختلفی انجام شود؛ از استفاده از مراکز دادهی دیگر گرفته تا سرویسهای ذخیرهسازی ابری معتبر مانند Azure یا AWS، و حتی نگهداری یک نسخه فیزیکی از بکآپ در مکانی امن و جداگانه. این اقدام، سطح بالایی از تابآوری اطلاعات را برای سازمان ایجاد میکند و ریسک حوادث فاجعهبار را به حداقل میرساند.
چرا رعایت قانون 3-2-1 برای سازمانها حیاتی است؟
اجرای قانون 3-2-1 تنها یک توصیه فنی نیست، بلکه بخشی از مدیریت ریسک و تداوم کسبوکار محسوب میشود. این قانون سازمانها را در برابر تهدیدات متنوعی مانند حملات باجافزاری، خرابیهای سختافزاری و نرمافزاری و حتی اشتباهات انسانی محافظت میکند. علاوه بر این، امکان بازیابی سریع اطلاعات در شرایط بحرانی، باعث کاهش زمان توقف سرویسها و جلوگیری از خسارتهای مالی و اعتباری میشود.
از دید مدیران ارشد و مدیران IT، رعایت این قانون به معنای افزایش اطمینان، پایداری سیستمها و آمادگی سازمان برای مواجهه با بحرانهای پیشبینینشده است.
جمعبندی
قانون 3-2-1 یک راهکار ساده اما بسیار مؤثر برای حفاظت از دادههای سازمانی است. با اجرای صحیح این قانون، ریسک از دست رفتن اطلاعات به شکل قابلتوجهی کاهش مییابد و سازمان میتواند در برابر طیف گستردهای از تهدیدات، واکنشی سریع، مطمئن و حرفهای داشته باشد. پیادهسازی این اصل، گامی مهم در مسیر افزایش امنیت اطلاعات و تضمین تداوم کسبوکار در دنیای دیجیتال امروز به شمار میرود.
شبکه محاسبان با تکیه بر تجربه و دانش تخصصی در حوزه زیرساخت و امنیت اطلاعات، آماده است تا سازمانها را در طراحی و اجرای استراتژیهای بکآپگیری استاندارد و مبتنی بر قانون 3-2-1 همراهی کند.